საკრედიტო ორგანიზაციებიდან დაფინანსების მიღების პროცესში მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორი მომხმარებლის ფინანსური სტაბილურობაა. ნებისმიერი ცვლილება თქვენს ყოველთვიურ შემოსავალში მყისიერად აისახება იმაზე, თუ რამდენად ხელმისაწვდომი გახდება თქვენთვის ესა თუ ის საბანკო პროდუქტი. როდესაც ბაზარზე ახალი კრედიტის მიღებას გეგმავთ, პირველ რიგში უნდა გესმოდეთ, როგორ კორელაციაშია თქვენი ხელფასი და სესხი და როგორ ითვლება მაქსიმალური ფინანსური მხარდაჭერის მოცულობა.
როგორ ითვლება სესხის ლიმიტი?
ბანკები კლიენტის გადახდისუნარიანობის დასადგენად იყენებენ კონკრეტულ მათემატიკურ მოდელებს. სესხის ლიმიტი პირდაპირ კავშირშია იმ მაქსიმალურ ყოველთვიურ შენატანთან, რომლის გადახდაც პირს ფინანსური კოლაფსის გარეშე შეუძლია.
თუ გაინტერესებთ, რამხელა სესხს მოგცემენ ხელფასის მიხედვით, პასუხი რეგულაციებში უნდა ვეძებოთ. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დაწესებული წესების მიხედვით, არსებობს საშემოსავლო ჯგუფები, რომლებიც მკაცრად განსაზღვრავენ, ხელფასის რა პროცენტი შეიძლება მიიმართოს ვალდებულებების დასაფარად.
ვალის შეფარდება შემოსავალთან
ეს არის მთავარი ინდიკატორი, რომელსაც ფინანსური ინსტიტუტები ეყრდნობიან. საქართველოში მოქმედი ლიმიტების მიხედვით, თუ თქვენი შემოსავალი, მაგალითად, 1,500 ლარია, ყოველთვიური სესხების ჯამური გადასახდელი არ უნდა აღემატებოდეს ამ თანხის 35-40%-ს (კონკრეტული პირობებისა და ვალუტის მიხედვით). მაღალი შემოსავლების შემთხვევაში (მაგ. 5,000 ლარზე მეტი), ეს ლიმიტი შესაძლოა 50%-მდე გაიზარდოს. შესაბამისად, რაც უფრო მაღალია ხელფასი, მით უფრო დიდია დასაშვები ყოველთვიური კოეფიციენტი.
ხელფასის ზრდის გავლენა სესხის პირობებზე
თუ თქვენი შემოსავალი გაიზარდა და ეს ოფიციალურად დასტურდება, თქვენი მსყიდველობითი და სასესხო შესაძლებლობებიც იზრდება. სესხის დამტკიცება ბევრად უფრო მარტივი ხდება, რადგან რისკები მცირდება. გარდა ამისა, ხელფასის მატებამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს საპროცენტო განაკვეთის კლებასაც: ბანკები პრივილეგირებულ პირობებს სთავაზობენ მაღალშემოსავლიან და სტაბილურ კლიენტებს, ვინაიდან მათზე გადაუხდელობის რისკი დაბალია.
ხელფასის შემცირების რისკები
საპირისპირო სურათია შემოსავლის კლებისას. თუ თქვენი ხელფასი შემცირდა, ძველი სესხის ლიმიტი ანულირდება და ახალი განაცხადისას ბანკი ბევრად უფრო მცირე თანხას შემოგთავაზებთ. თუ შემცირება დრამატულია, ხოლო მიმდინარე ვალდებულებები უკვე აჭარბებს დასაშვებ კოეფიციენტებს, ახალი კრედიტის მიღება პრაქტიკულად შეუძლებელი გახდება, სანამ ძველი ვალები არ დაიფარება ან არ მოხდება მათი ვადის გაზრდა.
დამატებითი და თავისუფალი შემოსავალი
თანამედროვე შრომის ბაზარზე ბევრს აქვს არასტაბილური ან დამატებითი შემოსავალი. როგორია ამაზე ბანკის შეფასება?
- ბონუსები და პრემიები: ბანკები მათ ითვალისწინებენ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი სისტემატურ ხასიათს ატარებს (მაგალითად, ბოლო 6 თვის განმავლობაში ყოველთვიურად ირიცხება).
- დამოუკიდებელი საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი: თუ თანხები რეგულარულად ჯდება საბანკო ანგარიშზე და ფიქსირდება შესაბამისი კონტრაქტებით ან საგადასახადო დეკლარაციით, ბანკი მას საშუალო არითმეტიკული პრინციპით გამოიანგარიშებს და ჩათვლის მსყიდველობით უნარში.
რა შეცდომები ამცირებს დამტკიცების შანსს?
ხშირად მომხმარებლებს ჰგონიათ, რომ მაღალი შემოსავალი ავტომატურად ნიშნავს მწვანე შუქს, თუმცა არსებობს კრიტიკული შეცდომები, რომლებიც უარის საფუძველი ხდება:
- არაფორმალური შემოსავალი: თუ ხელფასს ხელზე იღებთ და არ ხდება ოფიციალური შემოსავლის დადასტურება, ბანკისთვის ეს ციფრები არ არსებობს.
- აქტიური საკრედიტო ბარათები და ნეგატიური ისტორია: თუნდაც ათვისებული არ გქონდეთ, საკრედიტო ბარათის ან ოვერდრაფტის ლიმიტი მაინც ითვლება პოტენციურ ვალდებულებად და თქვენს რეალურ სასესხო ლიმიტს ამცირებს. ასევე, წარსულში დაშვებული თუნდაც მცირე გადაცილებები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ბანკის მხრიდან ნდობაზე.
